Thaicomic is...? ความเป็นไทยในการ์ตูนคืออะไร?
posted on 17 Feb 2009 09:27 by ogreking in SaysThaicomic is... ? ความเป็นไทยในการ์ตูนคืออะไร?
หมายเหตุก่อนอ่าน...เรื่องราวที่ท่านจะได้อ่านต่อไปนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของกระผมนาย Kiryu ผู้เดียวเท่านั้น
เรื่องของเรื่องก็คือเมื่อช่วงประมาณอาทิตย์สองอาทิตย์ที่ผ่านมา ภายในเว็บบอร์ดหลายแห่งได้มีการถกกันถึงเรื่อง "ความเป็นไทยในการ์ตูน" กันอย่างดุเด็ดเผ็ดมันส์ ราวกับโต้กันอยู่ในสภาผู้แทนราษฏร และผมก็คือคนหนึ่งที่ได้เข้าร่วมชมการโต้กันครั้งนี้ (ไม่ได้เข้าร่วมวงโต้กะเค้าด้วย เพราะไม่รู้จะเลือกเข้ากับฝ่ายไหนดี) ที่มาเขียนลงบล็อกครั้งนี้ จริงๆก็เหมือนกับการมาระบายความรู้สึกที่ได้รับรู้ออกมาบ้าง (ไม่งั้นเดี๋ยวเก็บกด) ก็คิดอยู่นานสองนานว่าจะเขียนดีรึเปล่า เพราะการพูดเรื่องแบบนี้มันสองแง่สองง่าม แถมนานาจิตตังอีกตะหาก แต่สุดท้ายก็คิดว่า เอาน่ะ เอาประสบการณ์ในการอ่านการ์ตูนและความรู้สึกที่ผูกพันธ์อยู่กับการ์ตูนมาตั้งแต่เด็กของเรามาเล่าให้คนอื่นฟังสักหน่อยคงม่ายเป็นไรเน้อ...
ตั้งแต่เด็ก ผมอ่านการ์ตูนมาเยอะมากๆ ทั้งการ์ตูนญี่ปุ่น จีน เกาหลี ฮ่องกง อเมริกา และการ์ตูนไทย ถ้าไม่มีพลาด ผมน่าจะได้อ่านการ์ตูนที่วาดโดยฝีมือคนไทยที่พอเป็นที่รู้จักเกือบทุกเรื่อง (ยกเว้นการ์ตูนเล่มละบาท-ห้าบาท ขายหัวเราะ มหาสนุก และการ์ตูนที่ไม่ใช่แนวคอมมิคบางประเภท) การถกเถียงกันเรื่อง "ความเป็นไทย" ในการ์ตูนไทยก็เป็นเรื่องที่พูดกันมาตั้งแต่ครั้งแรกๆที่ผมได้สัมผัสการ์ตูน 'comic' ที่เขียนโดยคนไทย และนั่นก็เป็นเรื่องที่ยาวนานจนเลยมาถึงปัจจุบันก็ยังไม่จบไม่สิ้นซักที (หรือจริงๆแล้วมันไม่มีทางที่จะจบได้...?)
สำหรับผม สาเหตุหลักๆที่ผมคิดว่ายังทำให้ต้องมานั่งพูดคุยกันถึงเรื่องนี้ก็เพราะว่า (หรือผมเชื่อว่า...) พวกเราทุกคนรักการอ่านการ์ตูนครับ แต่มันติดนิดเดียวตรงที่เราทั้งหลายก็มีวิธีคิดและรสนิยมที่แตกต่างกัน เหมือนกับในวงการภาพยนตร์ที่มีคนพูดเอาไว้ว่า "หนังที่ดี คือหนังที่เราชอบ" แต่หนังดีของแต่ละคนก็คงไม่มีใครเหมือนกันอีก บางคนชอบหนังดีแบบหนังกล่อง(หนังที่ได้รางวัลและคำชมจากนักวิจารณ์) หรือบางคนอาจจะชอบหนังดีแบบหนังทำเงิน (ทำรายได้มหาศาลแต่นักวิจารณ์ด่าเละ) หรือบางคนอาจชอบแบบรวมๆคละเคล้ากันไป นั่นคือตัวอย่างที่บ่งบอกถึงความแตกต่างของผู้เสพย์ความบันเทิงแต่ละคนที่ไม่เหมือนกัน
กลับมาที่การ์ตูนไทยบ้าง "ความเป็นไทย" คำๆนี้อาจกระตุ้นต่อมโทสะของใครหลายๆคน รวมทั้งผมด้วยในบางกรณี ขึ้นอยู่กับว่าผู้พูดนั้นเป็นใคร และเขาอ่านการ์ตูนมามากแค่ไหน ผมคิดเอาไว้เสมอว่า ถ้าใครก็ตามไม่มีความรู้ในเรื่องใดๆ ก็ไม่ควรแสดงความคิดเห็นในเรื่องนั้นๆ (ทีมากเกินพอดี) เพราะมันจะเป็นการทำร้ายตัวเองในทางอ้อมไปซะมากกว่า
จากที่ผมนั่งดูการโต้เถียงและออกความเห็นในเรื่องความเป็นไทยในการ์ตูนไทย ผมแบ่งทัศนะเกี่ยวกับเรื่องการใส่ความเป็นไทยลงในการ์ตูนได้กว้างๆ 3 แบบ
1. คนที่คิดว่าไม่จำเป็นแม้แต่นิดเดียวที่จะต้องใส่ความเป็นไทย (หรืออะไรที่มันไทยๆ) ลงไปในการ์ตูน แค่อ่านสนุกก็พอแล้ว และนักเขียนควรมีอิสระทางความคิด
2. คนที่คิดว่าควรใส่ความเป็นไทยลงไปในการ์ตูน (เป็นอย่างยิ่ง) เพราะการ์ตูนไทยไม่ได้มีเยอะเท่าการ์ตูนญี่ปุ่น การใส่เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมลงไปจึงเป็นสิ่งที่ควรกระทำ
3. คนที่คิดว่าใส่ก็ได้ ไม่ใส่ก็ได้ คือแบบไหนก็อ่านได้ทั้งนั้น ไม่คิดมาก เป็นประเภทใจกว้าง เน้นความบันเทิงเป็นหลัก
ทั้งสามข้อนี้คือบทสรุปความคิดเห็นของคนส่วนใหญ่ที่ผมพอจะแบ่งออกมาได้ครับ
เอาล่ะ! มาดูความหมายและคำอธิบายของประโยคที่ว่า "ความเป็นไทยในการ์ตูน" กันบ้างดีกว่า ว่ามันคืออะไร แน่นอนครับนี่คือความคิดของผมแต่เพียงผู้เดียวซึ่งบางคนอาจเห็นด้วยในขณะที่บางคนอาจคิดต่างได้ครับ ไม่ว่ากัน
สำหรับผม ความเป็นไทยในการ์ตูน ไม่ได้หมายถึง ลายไทย รามเกียรติ เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายไทยๆ ขนมไทย อาหารไทย และอะไรอื่นๆที่ตามหลังด้วยคำว่า 'ไทย' ทั้งสิ้น (เหมือนกับที่มีหลายๆคนชอบพูดประชดประชันกัน...อ่ะนะ)
แต่ 'ความเป็นไทยในการ์ตูน' ในความหมายของผมมันหมายถึงความรู้สึกครับ เป็นเพียงกลิ่นอาย เป็นความคุ้นเคย เป็นการกระทำ และเป็นความทรงจำที่เคยประสบพบเจอและผ่านประสาทสัมผัสของร่างกายตั้งแต่เกิดจนถึงปัจจุบันขณะที่อยู่ในประเทศและวัฒนธรรมไทยครับ
และที่สำคัญยิ่งกว่านั้นมันหมายถึง...
เอกลักษณ์เฉพาะตัว ที่นักเขียนการ์ตูนได้ถ่ายทอดออกมาผ่านลายเส้นและเนื้อเรื่อง โดยมีความโดดเด่นที่ไม่ซ้ำแบบใคร
บางครั้งผมจึงรู้สึกหัวเสีย และหงุดหงิดเวลาที่มีคนมาพูดถึงความเป็นไทยในการ์ตูน ก็จะมีคนเข้ามาประชดทำนองที่ว่า
"ความเป็นไทยน่ะเรอะ ให้วาดชุดไทย บ้านทรงไทย ใส่หัวโขนด้วยเลยมั้ยล่ะ เอาให้ไทยจ๋าไปเลย จะได้ดูเป็นไทยซักที"
ตลกอ่ะ...สำหรับผมคนที่คิดและพูดได้แบบนี้มันแสดงว่าจริงๆแล้วคุณไม่ได้เข้าใจอะไรเลย และวิธีคิดของคุณมันก็ตื้นเขินมาก
ที่เรารู้สึกกันอยู่บ่อยๆกับการ์ตูนไทยบางเรื่องว่า ลายเส้นญี่ปุ่นเชียว หรืออะไรก็ตามแต่ที่ขัดกับความรู้สึกรักชาติของเรา ก็เป็นเพราะว่าตัวนักเขียนผู้นั้น ยังไม่สามารถสร้างเอกลักษณ์ทางด้านลายเส้นและเนื้อเรื่องของตนให้โดดเด่นขึ้นมาได้ (คำว่าโดดเด่นในที่นี้ไม่ได้แปลว่าภาพสวย ลายเส้นแบบ HESHEIT หรือ JOE secret หรือ Black&White ก็ถือว่ามีความโดดเด่นในแบบฉบับของตัวเอง)
เมื่อไม่สามารถสร้างเอกลักษณ์ของตนขึ้นมาได้ เราจึงเห็นว่าการ์ตูนไทยเรื่องนั้นได้รับ 'อิทธิพล' จากนอกมาเยอะ
ดังนั้นอาจจะสรุปง่ายๆตามภาษานาย Kiryu ได้ว่า
การ์ตูนไทย เรื่องใดที่มีลายเส้นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว มีเนื้อเรื่องที่โดดเด่นไม่ซ้ำกับเรื่องอื่นๆ หรืออย่างน้อยก็ใกล้เคียงเรื่องอื่นน้อยที่สุด
นั่นก็ถือว่าการ์ตูนไทยเรื่องนั้นมีความเป็นไทยอยู่ในตัวมันเองอยู่แล้ว
(ไม่ใช่เพราะคนไทยเป็นคนวาดนะ อย่าเข้าใจผิด) 
ความเป็นไทยในการ์ตูน
= สไตล์ที่พัฒนาและสร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่โดยตัวผู้เขียนการ์ตูนเอง
พอจะเข้าใจมั้ยครับ? คราวนี้ถ้ามันเป็นอย่างที่ผมบอกไว้ด้านบน อะไรที่มันต้องเป็นไทยๆ ผัดไทย ชุดไทย บ้านไทย รามเกียรติ รถติด โหนรถเมล์ พนมมือ กินข้าวผัดกระเพรา เหล้าขาว ก็เลิกคิดกันไปได้เลย เพราะตราบใดที่นักเขียนการ์ตูนผู้นั้นยังสร้างหรือพัฒนาวิธีการเขียนการ์ตูนให้ 'แตกต่าง' ไม่ได้ ชาตินี้ยังไงก็หาคำว่าความเป็นไทยไม่เจอหรอกครับ ถึงแม้จะพยายามใส่อะไรๆก็ตามลงไปในเนื้อหาการ์ตูน มันก็เท่านั้น...มันจะกลายเป็นการยัดเยียดอะไรที่มันไม่เข้ากันลงไปซะเปล่าๆ
เรามาวิเคราะห์กันง่ายๆ
เคยมีคนยกตัวอย่างการ์ตูนญี่ปุ่นบางเรื่อง ที่ไม่เห็นมีความเป็นญี่ปุ่นเลยสักนิดเดียว แต่ก็โด่งดังและเป็นที่ชื่นชอบของคนทั่วไป
นั่นคือการ์ตูนเรื่อง BERSERK
พอจะมองเห็นความเป็นญี่ปุ่นในการ์ตูนเรื่องนี้มั้ยครับ? มันไม่มีหรอก (แหงอยู่แล้ว ก็เรื่องมันออกสไตล์อีพิคยุโรปขนาดนั้น)
แล้วเคยได้ยินใครเคยบอกว่าการ์ตูนเรื่องนี้เป็นการ์ตูนอเมริกัน เกาหลี พม่า เวียดนามมั้ยครับ? ไม่เคยใช่มั้ยครับ การ์ตูนยุโรปล่ะ แน่นอนไม่มีอยู่แล้ว ก็เพราะว่า
เนื้อแท้ของการแบ่งแยกว่าการ์ตูนเป็นเชื้อชาติน่ะ มันไม่มีตั้งแต่แรกแล้ว
การ์ตูน คือ สไตล์เฉพาะตัว
ดังนั้นตราบใดที่คุณมีสิ่งที่ผมว่ามา ไม่ว่าคุณจะเขียนการ์ตูนที่มีเนื้อหาชาติอื่นหรือเผ่าไหนก็ตาม ที่ไม่ใช่บ้านเกิดเมืองนอนของคุณ "เขียนได้ครับ"
แต่ที่ต้องมานั่งถกเถียงกันอยู่ทุกวันนี้ ก็เพราะว่านักวาดการ์ตูน คนไทย หลายคนยังหาเอกลักษณ์ตรงนี้ยังไม่เจอครับ หรือไม่ก็กำลังพยายามค้นหาอยู่ (ซึ่งนั่นถือเป็นเรื่องที่ดีมากๆครับ) การคิดว่าเขียนการ์ตูนที่สนุกอย่างเดียวน่ะ บางทีมันอาจจะง่ายเกินไปสำหรับนักเขียนการ์ตูนไทย บางครั้งอาจจะต้องมีการพัฒนาตนเองควบคู่ไปด้วย
ไม่ใช่เพื่อใครหรอกครับ ก็เพื่อตัวนักเขียนการ์ตูนเอง และเพื่อผู้อ่าน ทั้งนั้นล่ะครับ
สำหรับผมผู้ซึ่งรักการอ่านการ์ตูนและมีนักเขียนการ์ตูนไทยหลายคนเป็นฮีโร่ ก็อยากเห็นการพัฒนาการ ของการ์ตูนไทยทีดีขึ้นเรื่อยๆ ไม่อยากให้ใครมาว่าการ์ตูนไทยล้าหลัง และไม่อยากให้ผู้ใหญ่บางคนคิดแต่ว่าการ์ตูนเป็นเรื่องไร้สาระ (ทั้งๆที่การกระทำของผู้ใหญ่บางคน ไร้สาระยิ่งกว่าเด็กซะอีก)
การเขียนบทความนี้ขึ้นมาแรกๆก็ยังดี อ่านไปอ่านมารู้สึกเรากำลังสั่งสอนใครอยู่รึเปล่าหว่า...เอ้อ ก็หวังว่าคงจะไม่เป็นอย่างงั้น แต่นี่ก็คือความรู้สึกลึกๆของคนๆหนึ่งที่รักการ์ตูนไทย และไม่อยากให้ใครมานั่งทะเลาะกันเพียงเพราะว่า
เราคิดเห็นต่างกัน...
by Kiryu - King of he Dragon
ปล.กรุณาอย่านำบทความนี้ไปโพสท์ที่อื่นต่อนะครับ ถ้าเป็นไปได้ให้ทำลิงค์มาที่บล็อกนี้โดยตรงเลยจะขอบคุณเป็นอย่างยิ่งครับ ^_^
Hot Link
Ogre King ตอนพิเศษใน C-Kids ฉบับล่าสุด
Ogre King รวมเล่ม 1 วางแผงแล้วทั่วประเทศ
The Art of Ogre โดย มนตรี คุ้มเรือน
The Art of Ogre ตอนที่ 2 โดย มนตรี คุ้มเรือน
Ogre King Diary#1 เขียนการ์ตูนที่เราชอบและสนุก
เพราะในบางสิ่งที่คุณไม่รู้อาจมีอยู่ในการ์ตูนที่คุณไม่เคยอ่านก็ได้
จริงๆ โดยส่วนตัวมองว่า คนวาดและคนอ่านบางครั้งตีโจทย์ไม่แตก
คนวาดบางคนต้องการวาดการ์ตูนไทย แต่ชื่อ ชุด เสื้อผ้า ญี่ปุ่นจ๋ามาเลย
คนอ่านบางคนคิดว่าตัวเองอ่านการ์ตูนไทย ทั้งๆที่คนวาดไม่ได้บอกซักนิดว่านี่ดำเนินเรื่องในไทย คนในเรื่องเป็นคนไทย เชื้อชาติไทย สัญชาติไทยแต่อย่างใด
ตรงนี้เลยทำให้ มุมคนอ่าน มุมคนวาด เกิดปัญหาบ่อยครั้ง
อย่างเรื่องล่าสุด นู๋มองว่ามันเป็นปัญหาอะไรแบบนี้จริงๆ
เรื่องลายเส้น
จริงๆ มีคนยกเอาประเด็นนี้มาด่ากันบ่อยๆ
"ไม่ใช่ลายเส้นไทย"
ก็จะมีการสวนกลับว่า "แล้วลายเส้นไทยเป้นไงฟระ"
.......
ปัญหาคือ คนวิจารณ์หลายๆคน(ที่เป็นผู้ใหญ่)
ไม่เข้าใจเรื่องลายเส้นพื้นฐานที่พัฒนาไปเป็นเอกลักษณ์ของแต่ละคน
แต่ตีรวมจากประสบการณ์ว่า "มันไม่เหมือนสุดสาครที่ทำเป็นการ์ตูนเลย"
#1 By joyka on 2009-02-17 10:17